Uwagi o architekturze Niderlandów i Francji

O obliczu tej gałęzi sztuki w Niderlandach decydowała długa tradycja stylu gotyckiego. Budowano przede wszystkim gmachy architektury świeckiej: ratusze, arsenały, hale targowe, kamienice mieszczańskie, domy cechowe. Zasadnicza bryła budowli była gotycka, ozdabiano ją (w XVI w.) tylko detalami architektonicznymi zaczerpniętymi ze sztuki włoskiej, a więc inspirowanymi antykiem. Taka dekoracja nie miała oczywiście tak organicznego związku z budowlą jak w Italii, robi wrażenie nałożonej, wtórnej. Do rozwoju, bogatej zresztą, ornamentyki przyczynił się Hans Vredeman de Vries, tłumacz dzieła Witruwiusza, który stworzył siedmiotomowy wzornik motywów zdobniczych, opierając się na włoskich i przetwarzając je w duchu rodzimym. W Niderlandach, ze względu na brak kamienia, materiałem budulcowym była cegła. Kamień stosowano w narożnikach budowli, w portalach, obramowaniach okien i w dekoracji. Na przykładzie ratusza w Antwerpii, dzieła wybitnego architekta i rzeźbiarza Niderlandów Cornelisa de Vriendt zwanego Florisem, można wyróżnić charakterystyczne cechy architektury tego kraju. Proporcje budowli są smukłe, dachy ze względów klimatycznych strome, wysokie kominy, trójkątne szczyty. Dekoracja jest obfita, drobiazgowa, bogata.