Typowe budowle

Dawne miasta średniowieczne otrzymywały nowe budowle w stylu renesansowym. Wobec wynalazku broni palnej stare umocnienia stały się bezużyteczne, dlatego powstawały nowe fortyfikacje: mury obronne obniżano i pokrywano nasypami ziemnymi, by mogły w nich grzęznąć pociski, baszty miejskie zostały zastąpione przez potężne bastiony na narożach murów. Budownictwem obronnym zajmowało się wielu wybitnych artystów, między innymi Michał Anioł i Leonardo da Vinci. Wiele uwagi poświęca się urbanistyce miast średniowiecznych. Wszystkie nowe budowle wznosi się z troską o jak najkorzystniejszy wygląd w całym ich zespole. Ze szczególną pieczołowitością zabudowuje się place. W ich rozwiązaniu przeważa koncepcja osiowa. Do najsłynniejszych rozwiązań należą Piazza San Marco w Wenecji oraz zabudowa wzgórza kapitolińskiego w Rzymie zaprojektowana przez Michała Anioła. Nieodłącznym elementem wystroju renesansowych placów były fontanny i pomniki. Czasem wykorzystywano tu budowle starożytne, na przykład Piazza Colonna w Rzymie z kolumnadą Marka Aureliusza. W dojrzałym renesansie zrodziła się nowa koncepcja miasta. Jest to zasługą architektów włoskich, pozostawili oni w swych traktatach i szkicach wiele projektów planów miasta idealnego. Jednak z owych zamierzeń zrealizowano we Włoszech (i to w późnym renesansie) jedynie Palma Nuova koło Udine blisko Florencji. Te idealne miasta planowane były na założeniach centralnych, przeważnie wielokąta, ufortyfikowane, z centralnym rynkiem i promieniście odchodzącymi od niego ulicami. Zgodnie z ideami humanizmu przeważały w renesansie budowle świeckie i one też prezentują najwięcej nowatorskich rozwiązań. Były to pałace i okazałe domy mieszczan, ratusze, biblioteki, sukiennice, podmiejskie wille, zamki obronne, arsenały.